In de voorbije week kreeg oKo maar liefst twee keer de kans om input te geven over de toekomst van prijzen binnen onze sector. Het kabinet Cultuur vroeg ons te reflecteren over mogelijke besparingsscenario’s voor de Ultima’s, terwijl de Europese Commissie ons consulteerde over een nieuwe Europese, cross-disciplinaire prijs voor excellentie en samenwerking binnen de podiumkunsten.
Ultima’s: minder vaak, sterker en zichtbaarder
Voor wat betreft de Ultima’s benadrukte oKo dat culturele prijzen een krachtig instrument zijn voor waardering, zichtbaarheid en verbinding in het kunstenveld.
Vanuit die overtuiging pleiten we voor het behoud van de prijzen in een tweejaarlijks ritme: een keuze die tegemoetkomt aan de besparingsopdracht, maar tegelijk ruimte creëert voor een betere aansluiting bij de artistieke praktijk én het inhoudelijk gewicht en de slagkracht van de prijzen versterkt.
We zien duidelijke meerwaarde in het behouden van herkenbare, inhoudelijk sterke categorieën, evenals van de publieksprijs, die betrokkenheid en uitstraling genereert. Daarnaast geloven we dat een open, live uitreiking met publiek, gedragen door expertise en in samenwerking met de sector zelf, beter aansluit bij de doelstellingen van de prijzen dan een besloten format voor een beperkte groep genodigden.
Wat de samenwerking met mediapartners betreft, pleiten we ervoor om de prijzen in te zetten binnen een langdurig traject met de VRT. Zo kan niet alleen een eenmalig moment, maar gespreid over meerdere weken, positieve aandacht worden gegenereerd voor het kunstenveld én voor het cultuurbeleid.
Een Europese prijs voor de podiumkunsten: erkenning én toekomst
De Europese Unie denkt na over de oprichting van een nieuwe Europese prijs voor de podiumkunsten. Maar wat moet zo’n prijs precies zijn? Enkel een beloning voor gerealiseerd werk, of ook een duwtje in de rug voor nieuwe ideeën en projecten? Idealiter combineert de prijs beide.
Omdat het prijzengeld beperkt blijkt te zijn (en beleidsmatig vastligt), is het wenselijk dat de prijs ook andere kansen creëert voor laureaten: zichtbaarheid in nationale en internationale media, toegang tot internationale netwerken, nieuwe samenwerkingen, speelplekken, opdrachten en middelen die kunstenaars of organisaties niet gemakkelijk zelf kunnen realiseren. Precies daar kan Europa écht het verschil maken.
Belangrijk is dat deze prijs geen herhaling wordt van bestaande, gelijkaardige prijzen. Daarom pleiten we voor een doordachte vormgeving: niet tijdelijk of projectmatig, maar duurzaam en structureel. Een inspirerend voorstel is om intergenerationeel te werken, bijvoorbeeld door ervaren kunstenaars of organisaties te koppelen aan jonge makers in andere Europese landen. Zo worden artistieke verdiensten erkend én wordt tegelijk geïnvesteerd in de toekomst van de podiumkunsten.
Artistieke kwaliteit is vanzelfsprekend een basisvoorwaarde, maar de Europese meerwaarde zit vooral in de manier waarop kunstenaars en organisaties grensoverschrijdend samenwerken en Europese waarden, zoals solidariteit, openheid en samenwerking, concreet vertalen in hun praktijk. In een tijd waarin cultuurbeleid zich steeds vaker binnen nationale grenzen afspeelt, kan deze prijs net het omgekeerde doen: internationale samenwerking stimuleren. De prijs zou daarom ook kunnen worden toegekend aan groepen van kunstenaars of organisaties die samen nieuwe, duurzame Europese samenwerkingen opzetten.
Tegelijk willen we waakzaam blijven voor het koppelen van niet-artistieke doelstellingen aan de prijs. Alleen de artistieke dimensie mag doorslaggevend zijn. Een artistiek project kan bijkomend een duurzaam of maatschappelijk effect hebben, maar het is de intrinsieke artistieke kracht die uiteindelijk moet primeren.
Op de vraag wat de prijs vooral níét mag zijn, gaven we het volgende mee: geen besloten feestje voor een beperkte kring, geen wedstrijd om te bepalen welk land de “beste” kunstenaar van Europa levert, en geen prijs zonder echte zichtbaarheid. Zonder sterke media-aandacht in zowel Europese als nationale media en zonder een breed publiek in elke lidstaat, verliest zo’n prijs immers haar betekenis.
Onze Europese koepelorganisatie Pearle* bundelt momenteel onze feedback samen met die van collega’s uit de rest van Europa.
De afbeelding op deze pagina is van Concertgebouw Brugge - Decemberdance © Lucas Denuwelaere